Nhớ Một Dòng Sông

Tác Giả: Phan Văn Thanh, CHS Văn Đức Lớp 12C Niên Khóa 1972 – 1975

Nhớ và quên nằm ngay giữa cái ranh giới hết sức mong manh. Có những nỗi nhớ, nỗi muộn phiền tưởng rằng đã ngủ yên ở góc nào đó nơi miền ký ức. Nhưng không, nó cứ mãi gọi tên và theo ta như chiếc bóng bên đời. để bây giờ, mỗi khi bất chợt nghe lại bài hát Dòng sông tuổi nhỏ lại thấy bồi hồi một giai điệu ngọt ngào của những ngày thơ ấu cũ.

Nhánh sông thân yêu ngày chưa biết buồn
Đã ru tôi trọn thời thơ ấu
Ngỡ quên theo cùng năm tháng dài
Sao giờ bỗng hồn đầy nhớ thương.
Dòng sông cũ…

Cuộc đời như biển lớn, con người như dòng sông. Tất cả dòng sông đều chảy ra biển lớn.

Mỗi người đều có dòng sông của riêng mình, dòng sông thơ ấu, dòng sông kỷ niệm và có thể là dòng sông định mệnh…Tất cả cứ trôi hoài, trôi mãi về tận chốn xa xăm nghìn trùng ngoài biển khơi.

Ngay từ lúc thoát khỏi vành nôi, và trở thành những đứa trẻ ngây ngô núp dưới bóng mẹ trên con đường đến trường. Ở đấy, chúng ta được học hành cùng bạn bè được nghe những lời khai tâm dạy dỗ của thầy cô... đó là hành trang đầu đời, là chút vốn liếng sau này để rồi tự mình phải bươm chải trong cái biển đời mênh mông ấy.

Trong cuộc sống tất bật hôm nay, có bao giờ bạn quay về dòng sông thân yêu của ngày xưa dù chỉ trong ý nghĩ. Mời bạn hãy cùng tôi leo lên chuyến tàu để ngược dòng thời gian tìm về với quá khứ, ở đó biết bao kỷ niệm êm đềm. Với tiếng cười hồn nhiên trong vắt, những giấc mơ tròn trịa chưa từng vẩn đục, có khuôn mặt thiên thần không chút bụi bặm thời gian và một đôi mắt chưa bao giờ ước hẹn.

Nơi tôi ở không có dòng sông, chỉ có cánh đồng rau xanh mướt và những buổi trưa hè cùng lũ trẻ con trong xóm thường kéo nhau ra chơi đùa. Những cái lưng trần trụi phơi mình dưới trời nắng chang chang. Nắng cháy trên đầu, nắng như đổ lửa nghe khen khét mùi tóc.

Đó là chuyện ngày xưa…Bọn trẻ ngày nay với cuộc sống đủ đầy nên có nhiều trò chơi quý tộc, chúng chẳng cần biết cánh đồng xanh kia là gì dù chúng sống ngay bên cạnh. Thế nên, cánh đồng buồn bã nằm nhớ dấu chân xưa.

Đồng xanh giờ vắng tênh
Dưới trời hắt hiu
Trời không một chút mây
Đã khô cằn như đáy tim
Sao ta còn cứ mãi
Như người tình mong đợi ai...

Về Lại Dòng Sông

Có lẽ đã mấy mươi năm lẻ mới có dịp quay về thăm lại dòng sông quê ngày xưa còn bé. Con sông vẫn còn đó bền bỉ cùng mưa nắng, nước vẫn chảy xuôi dòng, tôi lang thang trên những con đường làng quê trong tiết trời vào xuân. Gió mơn man se lạnh khiến lòng người lữ khách thêm buồn da diết. Men theo cánh đồng mía tìm đến một quán cóc liêu xiêu bên vệ đường. Quán vắng, chỉ có dăm ba người khách là dân địa phương đang rôm rả chuyện thu hoạch, đồng áng.

Tôi lững thững bước vào phía trong quán tìm một góc khuất và định bụng uống vài chung cho ấm lòng. Chủ quán là một bà cụ tóc bạc trắng như cước nhưng dáng đi còn vững vàng, giọng nói rõ ràng, trông bà hiền lành phúc hậu lắm. Ngoài bà còn một cô gái độ trên dưới ba mươi, ý chừng là con cháu ra phụ giúp bà bán hàng.
  • Chú không phải người vùng này! Bà cụ vừa nói vừa để chai rượu nhỏ lên bàn
  • Dạ vâng, cháu về đây thăm Ngoại
  • Ra thế.
Nói rồi bà cụ đi vào trong, tôi nhìn theo và bất chợt thấy cô gái kia đang nhìn mình như dò xét…cô gái vội quay đi, tiếp tục công việc còn dở dang của mình.

Xa xa ngoài kia mấy con trâu đang nằm nhai cỏ, vài chú mục đồng cưỡi trâu miệng nghêu ngao, cười đùa…hình ảnh yên bình đó làm tôi nhớ câu hát ngày xưa:

Ai bảo chăn trâu là khổ, chăn trâu sướng lắm chứ.
Ngồi mình trâu, phất ngọn cờ lau, miệng ta hát nghêu ngao ...

Tôi về quê ngoại vì nơi ấy có dòng sông hiền hòa, lặng lẽ chảy êm đềm qua những đồi nương và cứ trôi hoài trôi mãi…Con sông nằm đấy, lững lờ, dài thượt, vắt vẻo như dải lụa đào giữa không gian xanh ngắt một màu của cỏ cây.

Con sông đã quen bước chân cha mỗi sớm mai quăng lưới kéo chài, con sông vẫn nhớ hình bóng mẹ mỗi buổi chiều rửa rau hái bèo. Có lần Ngoại hỏi tôi: Con có biết loại hoa nào vừa đi vừa nở không? Đó là hoa Lục Bình đấy.

Đúng vậy, những đám lục bình vừa trôi vừa nở hoa có màu tim tím, và có lẽ chỉ duy nhất Lục bình là loài hoa vừa đi vừa nở mà thôi.

Ngày xưa còn bé, những ngày hè tôi được mẹ cho về quê ngoại. Ngày ấy, tôi cùng bọn trẻ làng quê lên 9 lên 10 rủ nhau kết bè chuối vượt qua bên kia sông đi hái trộm ổi, những trái ổi sao mà ngon mà hấp dẫn bọn trẻ đến vậy! Nhớ những lần cả bọn nằm rạp mình, lặng lẽ bò dọc theo mé sông nơi khuất nẻo, khuất bóng người để bẻ trộm mía, hái trộm dưa, rồi cùng nhau ra bến sông tưng bừng đánh chén…No căng rốn, cả bọn lại hò nhau cởi áo phóng ùm xuống nước, hụp lặn, gào la ơi ới thật thỏa thích cho đến khi mặt trời gác sau ngọn đồi mới kéo nhau về nhà.

Đêm đêm trong giấc ngủ mơ thế nào chẳng có đứa vung tay vung chân, hò hét loạn xạ tưởng như đang vùng vẫy cùng sóng nước chập chùng trên sông.

Có lần tôi hỏi Ngoại: Sao dòng sông cứ chảy hoài, chảy mãi mà không ngừng nghỉ?
  • Nếu ngừng trôi, không chảy nữa thì con sông kia sẽ chết. Nếu ta lắng nghe sẽ thấy con sông biết nói, biết kể chuyện...
Chiều về, tôi ra bờ đê ngồi ngắm sông, dòng sông như đang cựa mình chảy xuôi về chốn xa xăm, lắng nghe tiếng gió xào xạc cùng tiếng nước vỗ bờ oàm oạp … Ngoại bảo rằng:
  • Dòng sông đang thì thầm những nỗi niềm dâu bể mà nó phải hứng chịu, phải trải qua trước khi về với Biển.
Có ai đã bao giờ hỏi dòng sông: Tại sao cứ chảy xuôi mà không chảy ngược? Dòng sông sẽ trả lời rằng: Nước mắt chỉ chảy xuôi mà không bao giờ chảy ngược. Dòng sông chính là nước mắt của trời…Giống như Mây, cứ bay hoài bay mãi đến quên cả lối về.

Những đứa trẻ ngày xưa giờ đã khôn lớn, đang hụp lặn, vùng vẫy trong dòng sông cuộc đời với ngổn ngang những thác ghềnh của bon chen, hối hả và đục ngầu những toan tính chuyện cơm áo gạo tiền.

Dòng sông quê giờ cũng phai phôi, thi thoảng mới hiện về trong miền ký ức mong manh những hoài niệm của thiên đường thời thơ ấu. Ngày tháng cứ lặng lẽ trôi qua vô tình, con người cũng bị cuốn hút theo dòng chảy cuộc đời với triền miên nghiệt ngã, như con sông quê vẫn trôi hoài trôi mãi chưa bao giờ ngừng nghỉ.

Chuyện Tình Bên Dòng Sông

Thói quen dậy từ rất sớm và khi chui ra khỏi mùng thì việc làm đầu tiên của tôi là pha một ly cà phê, hút xong một điếu thuốc rồi mới nghĩ tới chuyện khác.

Sáng nay, ngồi ngoài hiên nhà dưới giàn hoa Thiên lý (ngoại trồng vì biết mẹ tôi rất thích hoa Thiên lý) nhâm nhi chút cà phê với cái không khí se lạnh cố hữu của buổi sáng nơi miền thôn quê. Không khí thoáng đãng, trong lành.

Khi những tia nắng đầu tiên bắt đầu nhảy múa trên giàn hoa Thiên lý, thì tiếng bước chân nhẹ nhàng của ngoại cũng đang gom nhặt từng chiếc lá vàng rụng xuống sân nhà từ tối hôm trước.
  • Chắc đêm qua lạ nhà, lạ chỗ không ngủ được hả?
  • Dạ con quen dậy sớm rồi ngoại ơi!
Căn nhà vắng lặng chỉ có ngoại và tôi
  • Có uống trà không ngoại pha cho, trà ướp hương Lài thơm lắm.
Ly trà nóng thơm nức hương Lài ngoại ướp như đang lan tỏa, hòa quyện vào cái không gian cô quạnh, tịch liêu và kéo theo nỗi niềm từ trong quá khứ trở về. Ngoại nhìn xa xăm rồi thong thả kể lại câu chuyện tình của đời mình cho thằng cháu ngoại nghe... Những đêm không ngủ được, ông ngoại con hết uống trà lại hút thuốc, có khi ôm ngực ho khan từng tràng nghe mà xót ruột.

Hồi ấy, bà thường đánh thức ông ngoại bằng mùi cà phê thơm ngào ngạt, nghe mùi cà phê là ông ngoại tỉnh ngủ không thể nào nấn ná hay ngủ nướng thêm trên giường. Với ông, được khề khà bên ly cà phê đặc sánh, bốc khói cùng với điếu thuốc con mèo là một cái thú chẳng còn gì sánh bằng.

Cũng có khi bà ngồi kề bên ông chuyện trò, lâu lâu lại nheo nheo đuôi mắt nhắc chừng hoặc nhằn ông khi thấy ông đốt thuốc nhiều. Ngoại con sáng cà phê, chiều cà phê, tối thêm cữ trà.
  • Vắng bà, trà không thơm hương lài, mua ngoài chợ có sao uống vậy, chán ngắt… tôi thương nhớ bà từ dạo có trà ướp hương Lài.
Thế rồi, một buổi sáng sau khi ra vườn chăm sóc đám cây về, ông kêu mệt, muốn vào giường nằm nghỉ. Đến chiều, ông lặng lẽ ra đi không kịp một lời trăn trối … Bà vẫn còn thảng thốt đến tận bây giờ. Nhiều lúc chỉ có một mình bà tự hỏi : Tôi có lỗi lầm gì mà chút hạnh phúc nhỏ nhoi lại vội vã bỏ đi không hề báo trước…

Căn nhà nhỏ bên sông từ ngày ấy bỗng dưng trở nên quạnh vắng, đêm đêm nghe tiếng lá rơi xào xạc trên mái hiên như những giọt buồn, nghe dòng sông thầm thì trôi bà lại thấy nhớ ông đến cháy dạ, cháy lòng … mà dòng sông thì vẫn cứ trôi, cứ trôi …

Ngày đưa ông ngoại ra đồng, người ta chôn theo tất cả vật dụng của người đã mất theo tục lệ. Chuyện này với bà thật bất công, như thế có khác nào đã xóa đi tất cả dấu vết của ông khi ông không còn trên cõi đời này nữa …Ông ra đi khi mấy bụi cúc vàng chưa kịp ra hoa, góc vườn, sân nhà như vẫn còn thấp thoáng bóng hình ông, trong tâm trí bà, mọi thứ vẫn còn đó đợi chờ, như thể ông đi đâu vắng nhà vài hôm rồi lại về … Ngoại tôi cứ sống trong ảo ảnh của một bến đợi từ ngày ấy đến tận bây giờ...

Quạnh hiu về thấm không gian
Âm thầm như lấn vào hồn
Buổi chiều chợt nhớ cố nhân …

Gặp Lại Người Xưa

Ngày về quê xa lắc lê thê
trót nghe theo lời u mê, làm tình yêu đứt cánh bay đi...

Trời đất như trêu ghẹo con người. Hôm ấy, có người bạn từ bên Mỹ về ghé thăm. Một người bạn học cũ của ngoại ngày xưa ở chung xóm, học chung trường. Nghe nói hai người ngày xưa như Thanh mai Trúc mã và hẹn thề sau này sẽ lấy nhau. Nhưng rồi chàng theo gia đình lên tận Sài Gòn, lúc đầu còn vài lá thư, về sau biệt vô âm tín.

Chờ nhau hoài cố nhân ơi!
Sương buồn che kín hồn đời
Hẹn nhau một kiếp xa xôi
Nhớ nhau muôn đời mà thôi!

Thời gian đầu bà vẫn chờ, vẫn đợi và mong ngóng mãi đến mỏi mòn. Bà không hờn, không giận người ấy, chỉ buồn và canh cánh trong lòng một nỗi niềm mà chẳng hiểu vì đâu!

Chẳng lẽ ôm lòng chờ đợi mãi, cô đành lỗi ước với tình quân … cô lái đó kia đi lấy chồng…
  • Bà thay đổi nhiều, thời gian đã hằn vết chân chim nơi khóe mắt, vóc dáng không còn như ngày xưa nhưng riêng nụ cười thì vẫn nguyên vẹn tươi tắn lạ lùng
  • Cảm ơn anh
  • Anh nhà mất lâu chưa?
  • Cũng đã mấy năm rồi
  • Gặp lại em anh mừng lắm – anh vẫn sống một mình
Ông kể lại những ngày tháng xa cách, cuộc sống mưu sinh nơi đất khách quê người rồi thở dài Chén rượu tha hương chừng đắng lắm – trăm hờn nghìn giận suốt mùa đông.

Chuyện cũ qua lâu rồi, bà không còn giận hờn nữa. Thế nhưng, trong lòng bà vẫn cứ đau đáu nỗi niềm về người bạn ngày xưa. Anh ấy vẫn không lập gia đình dù có một vài người ngỏ ý yêu thương…vậy còn mình là gì trong trái tim của người ta!

Người về từ nơi nao mà lòng còn thương vẫn thương - bao nhiêu năm tháng cũ mà lòng nào thôi vấn vương…

Đêm ấy, bà trằn trọc nghĩ ngợi miên man về cái thuở ban đầu lưu luyến ấy. Những ký ức tưởng chừng đã ngủ yên nay lại rủ nhau tràn về làm lòng bà thêm bối rối, hình bóng người chồng đã khuất đôi khi thoáng qua nhưng cũng làm cho bà day dứt … Ra vườn hái vài trái vú sữa để lên bàn thờ, thắp nén hương rồi thì thầm Ông đừng giận tôi nghe, chỉ là người bạn học cũ ghé thăm qua làn khói mong manh hình như ông đang mỉm cười với bà. Cuối cùng thì Áo xưa dù nhàu, cũng xin bạc đầu , gọi mãi tên nhau

Cuộc nói chuyện bỗng rơi vào im lặng, mênh mông … Đôi khi người ta cảm thấy có lỗi với những kỷ niệm đong đầy yêu thương thuở nào… Ngoài xa kia, dòng sông vẫn âm thầm, lặng lẽ trôi … mang theo cả những cuộc tình. Chảy đi sông ơi! Dòng sông quê tôi.

Giờ đây trên sông hoa rụng tơi bời!
Giờ đây em ơi cơn mộng tan rồi!


Tôi phải trở về Sài Gòn nên không nghe được hết câu chuyện tình bên dòng sông của ngoại. Người dân quê ngày xưa thật thà, chất phác, những cô thôn nữ hiền lành ngây thơ và tình yêu của họ cũng mộc mạc, dung dị như hương đồng cỏ nội, bền bỉ như dòng sông quê … Cứ tưởng rằng

Ngày mai trong đám xuân xanh ấy
Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi

Thế nhưng, Cao xanh kia nào có chiều lòng ai bao giờ.

Ôi! những dòng sông nhỏ
Lời hẹn thề là những cơn mưa


Mỗi lần có dịp về quê ngoại, được ngắm nhìn dòng sông xưa lại thấy tiếc nuối quá khứ rồi chạnh lòng nhớ về thời niên thiếu, và chợt nghe quanh đây một chút buồn nhè nhẹ, dù không nói ra, dù đã cố quên đi…

Chảy đi sông ơi! Con sông quê cứ chảy xuôi dòng mang theo bao kỷ niệm vui buồn thời thơ ấu. Chảy đi sông ơi! Con sông như đang chuyên chở những giấc mơ của bọn trẻ nơi làng quê qua suốt thời niên thiếu, những khoảnh khắc không bao giờ quên. Hình bóng con sông quê giờ là một phần trong trái tim tôi, để… Tôi soi lại bóng hình tôi rồi tự hỏi, Tôi là ai mà còn nhiều đam mê, tục lụy thế.

Bây giờ mỗi khi đi công tác nơi vùng sông nước, chiều về, nghe tiếng tạch ... tạch ... của chiếc ghe máy trên sông, bỗng dưng thấy nhớ đến nao lòng. Nhớ ... một dòng sông.

Xin Được Đóng Góp Sự Thiết Kế Trang Web Này Để Tỏ Lòng Tri Ân Đến Cha Hiệu Trưởng & Quý Thầy Cô